瑞典语零基础教程 第二部分 句法

第二部分 句法

2.2过去时与完成时

Past and Perfect

中文讲过去的事,靠的是「了」「过」和时间词:「我昨天写了一封信」「我去过日本」。英语则有一整套时态:I wrote(一般过去时)、I have written(现在完成时)、I had written(过去完成时)。

瑞典语的过去时态系统和英语几乎一一对应:

时态 瑞典语 英语 中文
过去时 jag skrev⁠ I wrote 我写了
现在完成时 jag har skrivit⁠ I have written 我写过 / 我已经写了
过去完成时 jag hade skrivit⁠ I had written 我(那时)已经写了

更好的消息是,什么时候用过去时、什么时候用完成时,规则也和英语基本相同。如果你已经掌握了英语的时态,本节大部分内容只需要扫一眼。

过去时的形式

各组动词过去时的构成规则在 1.5 动词 中已经讲过,这里做个回顾:

组 不定式 过去时 supinum
第 1 组 tala⁠ talade⁠ talat⁠
第 2a 组 stänga⁠ stängde⁠ stängt⁠
第 2b 组 köpa⁠ köpte⁠ köpt⁠
第 3 组 bo⁠ bodde⁠ bott⁠
第 4 组 skriva⁠ skrev⁠ skrivit⁠

和现在时一样,过去时不随人称变化:jag talade, du talade, hon talade, vi talade。

最常用的一批动词恰好都是不规则的,比如 vara – var(是)、ha – hade(有)、gå – gick(走)、göra – gjorde(做)、säga – sa(说)、se – såg(看见)、komma – kom(来)、äta – åt(吃)。它们只能一个个记,完整的列表见 3.1 不规则动词表。

过去时:发生在过去某个确定时间的事

当句子里有一个明确的过去时间,或者上下文已经把时间定在过去,就用过去时。这一点和英语的一般过去时完全一样:

  • 瑞典语:I går åt jag pizza.⁠

  • 英语:Yesterday I ate pizza.

  • 中文:我昨天吃了披萨。

  • 瑞典语:Jag bodde i Stockholm 2015.

  • 英语:I lived in Stockholm in 2015.

  • 中文:我 2015 年住在斯德哥尔摩。

问「什么时候」的问题,本身就预设了一个确定的过去时间,所以也用过去时:

瑞När var du i Japan?
英When were you in Japan?
中你什么时候去的日本?

英语的过去进行时 I was reading 在瑞典语里同样用一般过去时:jag läste。如果要强调「那时正在」,可以用 2.1 现在时与命令式 里介绍的 höll på att 或 satt och läste。

现在完成时:har + supinum

现在完成时由 har 加动词的 supinum 构成。无论什么动词,助动词一律用 har,包括 gå、komma、resa 这些表示移动的动词,这一点和英语一律用 have 是一样的:

瑞Hon har kommit. / Han har gått hem.
英She has come. / He has gone home.
中她来了。/ 他回家了。

现在完成时把过去的事和现在联系起来,主要有三种用法:

1. 经历:做没做过,不关心具体什么时候。

瑞Har du varit i Japan? – Ja, jag har varit där två gånger.
英Have you been to Japan? – Yes, I've been there twice.
中你去过日本吗?——去过,我去过两次。

2. 从过去持续到现在的状态。

瑞Jag har bott här i tre år.
英I've lived here for three years.
中我在这里住了三年了。

3. 过去的动作,结果还留在现在。

瑞Jag har tappat nycklarna.
英I've lost my keys.
中我把钥匙弄丢了。

注意第三个例子用的是 nycklarna(那些钥匙),而不是「我的钥匙」,这是 1.1 名词:性与定指 里讲过的用定指代替物主代词的习惯。

和英语一样,现在完成时不能和明确的过去时间连用。英语不说 I have eaten pizza yesterday,瑞典语也不说:

  • I går har jag ätit pizza.
  • I går åt jag pizza.⁠

瑞典语和英语有一处小差别:问「这是谁做的」这类结果还摆在眼前的问题时,瑞典语常用完成时,而英语习惯用一般过去时:

瑞Vem har skrivit den här boken?
英Who wrote this book?
中这本书是谁写的?

过去完成时:hade + supinum

过去完成时由 hade 加 supinum 构成,表示「过去的过去」:在过去某件事发生之前,另一件事已经完成了。

例子När jag kom till stationen, hade tåget redan gått.

When I got to the station, the train had already left. 我到车站的时候,火车已经开走了。

解释「我到车站」是过去时 kom;「火车开走」发生在这之前,用过去完成时 hade gått。另外请注意,när 引导的从句占据了第一位,所以主句的定式动词 hade 紧跟其后,主语 tåget 倒装到了动词后面。

时间表达与时态

很多时间表达和特定的时态绑定在一起。把它们当作一张查找表来记,比记抽象规则更有效:

表达 英语 中文 常用时态
för tre år sedan⁠ three years ago 三年前 过去时
i tre år⁠ for three years 持续三年 过去时或完成时
sedan 2020⁠ since 2020 自 2020 年以来 完成时
redan⁠ already 已经 完成时
inte … än / ännu inte⁠ not yet 还没 完成时
just⁠ just 刚刚 完成时
nyss⁠ a moment ago 刚才 过去时

几个需要说明的地方:

för … sedan 是一个「包裹」结构,把时间段夹在中间,表示「……之前」,和英语的 ago 一样只能配过去时:

瑞Jag flyttade till Sverige för tre år sedan.
英I moved to Sweden three years ago.
中我三年前搬到了瑞典。

i tre år 表示一段时间的长度。如果这段时间已经结束,用过去时;如果一直持续到现在,用完成时。这和英语的 for three years 完全一致:

  • Jag bodde i London i tre år.⁠(我在伦敦住过三年。现在已经不住那里了。)
  • Jag har bott här i tre år.⁠(我在这里住了三年了。现在还住在这里。)

sedan 单独使用时表示「自从」,配完成时:Jag har studerat svenska sedan 2020.⁠(我从 2020 年开始学瑞典语。)注意不要把它和 för … sedan 搞混。

just 和 nyss 中文都可以译成「刚」,但 just 配完成时,nyss 配过去时:

  • Jag har just ätit.⁠(我刚吃过饭。)
  • Hon kom nyss.⁠(她刚才来的。)

inte … än 表示「还没」,常用于口语,书面语也可以说 ännu inte:

瑞Har du ätit än? – Nej, jag har inte ätit än.
英Have you eaten yet? – No, I haven't eaten yet.
中你吃饭了吗?——还没吃。

书面语中省略的 har 和 hade

阅读瑞典语报纸和书籍时,你会经常遇到一种在英语里不存在的现象:在从句中,完成时的 har 和 hade 可以省略,只留下 supinum。

  • Efter att han (hade) ätit gick han hem.⁠(他吃完饭后回家了。)
  • Han sa att han redan (hade) läst boken.⁠(他说他已经读过那本书了。)
  • Om jag (hade) vetat det, hade jag kommit.⁠(如果我早知道,我就来了。)

这条规则只适用于从句,主句里的 har 和 hade 不能省略。对初学者来说,这是一个只需要认得、不需要会用的现象:自己写的时候把 har、hade 写全,永远不会错;读到一个孤零零的 supinum 时,知道它前面藏着一个 har 或 hade 就行了。

由于 supinum 是一个专门的形式(见下一小节),即使省略了助动词,读者也能一眼认出这是完成时,这大概也是瑞典语能放心省略的原因。

supinum 和过去分词

英语的 written 身兼两职:既用在 I have written 里构成完成时,也用在 the letter is written 里作形容词。瑞典语把这两个角色分给了两个不同的形式:

  • supinum:只用在 har / hade 后面构成完成时,永远不变:Hon har skrivit ett brev.⁠(她写了一封信。)
  • 过去分词:像形容词一样使用,要和名词的性、数保持一致:Brevet är skrivet.⁠(信写好了。)Boken är skriven.⁠(书写好了。)
组 不定式 supinum 过去分词(en 词) 过去分词(ett 词) 过去分词(复数)
第 1 组 måla⁠ målat⁠ målad⁠ målat⁠ målade⁠
第 2a 组 stänga⁠ stängt⁠ stängd⁠ stängt⁠ stängda⁠
第 2b 组 köpa⁠ köpt⁠ köpt⁠ köpt⁠ köpta⁠
第 4 组 skriva⁠ skrivit⁠ skriven⁠ skrivet⁠ skrivna⁠

观察这张表可以发现:第 1、2 组动词的 supinum 和过去分词的 ett 词形式长得一样;而第 4 组动词的 supinum 以 -it 结尾,过去分词的 ett 词形式以 -et 结尾,两者不同。初学者常把 har skrivit 误写成 har skrivet,要特别小心。

过去分词的详细用法见 2.4 被动语态。

一段过去的叙述

下面这段短文把本节的内容串在一起:

I lördags vaknade jag tidigt.⁠ Jag drack kaffe och läste tidningen.⁠ Sedan cyklade jag till stan och träffade en kompis.⁠ Vi åt lunch på en liten restaurang.⁠ Jag hade aldrig varit där förut, men maten var väldigt god.⁠ På kvällen gick vi på bio.⁠ Det var en bra dag!⁠

Last Saturday I woke up early. I drank coffee and read the newspaper. Then I cycled into town and met a friend. We had lunch at a small restaurant. I had never been there before, but the food was really good. In the evening we went to the cinema. It was a good day!

上周六我起得很早。我喝了咖啡,看了报纸。然后我骑车进城,见了一个朋友。我们在一家小餐馆吃了午饭。我以前从没去过那里,不过饭菜非常好吃。晚上我们去看了电影。真是美好的一天!

几处值得注意的地方:

  • i lördags 表示「上周六」,是一个明确的过去时间,所以全文用过去时(vaknade、drack、läste……)。
  • sedan(然后)、på kvällen(晚上)放在句首,都触发了倒装:Sedan cyklade jag,På kvällen gick vi。
  • hade aldrig varit 是过去完成时:「去那家餐馆」这件事要在「吃午饭」之前,所以是「过去的过去」。

总结

本节介绍了瑞典语的过去时和完成时:

  1. 瑞典语的过去时态和英语一一对应:过去时、现在完成时(har + supinum)、过去完成时(hade + supinum);
  2. 有明确的过去时间时用过去时;经历、持续到现在的状态、结果留在现在的动作,用现在完成时;
  3. 完成时一律用 har / hade,不论什么动词;
  4. för … sedan(……之前)配过去时,sedan(自从)配完成时,just 配完成时,nyss 配过去时;
  5. 书面语的从句中可以省略 har / hade,只需要认得;
  6. supinum 只用于完成时、永远不变;过去分词像形容词一样随名词变化。

练习

  1. 写出下列动词的过去时和 supinum:prata(第 1 组,说话)、ringa(第 2a 组,打电话)、läsa(第 2b 组,读)、tro(第 3 组,相信)。
  2. 选择正确的时态:Jag (såg / har sett) filmen i går.(我昨天看了那部电影。)
  3. 选择正确的时态:Vi (bodde / har bott) här sedan 2019.(我们从 2019 年起就住在这里。)
  4. 翻译成瑞典语:「她两年前开始工作。」(开始工作 = börja jobba,börja 是第 1 组动词)
  5. 改错:Jag har skrivet ett mejl.(我写了一封邮件。)
  6. 翻译成瑞典语:「我回到家的时候,他们已经吃过了。」(回家 = komma hem,吃 = äta,supinum ätit)
答案
  1. pratade – pratat;ringde – ringt;läste – läst;trodde – trott。
  2. Jag såg filmen i går.⁠(i går 是明确的过去时间)
  3. Vi har bott här sedan 2019.⁠(sedan 配完成时)
  4. Hon började jobba för två år sedan.⁠
  5. Jag har skrivit ett mejl.⁠(完成时要用 supinum skrivit,skrivet 是过去分词)
  6. När jag kom hem, hade de redan ätit.⁠(redan 可以省略;从句在前,主句倒装)