第二部分 句法
2.2过去时与完成时
Past and Perfect
中文讲过去的事,靠的是「了」「过」和时间词:「我昨天写了一封信」「我去过日本」。英语则有一整套时态:I wrote(一般过去时)、I have written(现在完成时)、I had written(过去完成时)。
瑞典语的过去时态系统和英语几乎一一对应:
| 时态 | 瑞典语 | 英语 | 中文 |
|---|---|---|---|
| 过去时 | jag skrev | I wrote | 我写了 |
| 现在完成时 | jag har skrivit | I have written | 我写过 / 我已经写了 |
| 过去完成时 | jag hade skrivit | I had written | 我(那时)已经写了 |
更好的消息是,什么时候用过去时、什么时候用完成时,规则也和英语基本相同。如果你已经掌握了英语的时态,本节大部分内容只需要扫一眼。
过去时的形式
各组动词过去时的构成规则在 1.5 动词 中已经讲过,这里做个回顾:
| 组 | 不定式 | 过去时 | supinum |
|---|---|---|---|
| 第 1 组 | tala | talade | talat |
| 第 2a 组 | stänga | stängde | stängt |
| 第 2b 组 | köpa | köpte | köpt |
| 第 3 组 | bo | bodde | bott |
| 第 4 组 | skriva | skrev | skrivit |
和现在时一样,过去时不随人称变化:jag talade, du talade, hon talade, vi talade。
最常用的一批动词恰好都是不规则的,比如 vara – var(是)、ha – hade(有)、gå – gick(走)、göra – gjorde(做)、säga – sa(说)、se – såg(看见)、komma – kom(来)、äta – åt(吃)。它们只能一个个记,完整的列表见 3.1 不规则动词表。
过去时:发生在过去某个确定时间的事
当句子里有一个明确的过去时间,或者上下文已经把时间定在过去,就用过去时。这一点和英语的一般过去时完全一样:
-
瑞典语:I går åt jag pizza.
-
英语:Yesterday I ate pizza.
-
中文:我昨天吃了披萨。
-
瑞典语:Jag bodde i Stockholm 2015.
-
英语:I lived in Stockholm in 2015.
-
中文:我 2015 年住在斯德哥尔摩。
问「什么时候」的问题,本身就预设了一个确定的过去时间,所以也用过去时:
英语的过去进行时 I was reading 在瑞典语里同样用一般过去时:jag läste。如果要强调「那时正在」,可以用 2.1 现在时与命令式 里介绍的 höll på att 或 satt och läste。
现在完成时:har + supinum
现在完成时由 har 加动词的 supinum 构成。无论什么动词,助动词一律用 har,包括 gå、komma、resa 这些表示移动的动词,这一点和英语一律用 have 是一样的:
现在完成时把过去的事和现在联系起来,主要有三种用法:
1. 经历:做没做过,不关心具体什么时候。
2. 从过去持续到现在的状态。
3. 过去的动作,结果还留在现在。
注意第三个例子用的是 nycklarna(那些钥匙),而不是「我的钥匙」,这是 1.1 名词:性与定指 里讲过的用定指代替物主代词的习惯。
和英语一样,现在完成时不能和明确的过去时间连用。英语不说 I have eaten pizza yesterday,瑞典语也不说:
I går har jag ätit pizza.- I går åt jag pizza.
瑞典语和英语有一处小差别:问「这是谁做的」这类结果还摆在眼前的问题时,瑞典语常用完成时,而英语习惯用一般过去时:
过去完成时:hade + supinum
过去完成时由 hade 加 supinum 构成,表示「过去的过去」:在过去某件事发生之前,另一件事已经完成了。
例子När jag kom till stationen, hade tåget redan gått.
When I got to the station, the train had already left. 我到车站的时候,火车已经开走了。
解释「我到车站」是过去时 kom;「火车开走」发生在这之前,用过去完成时 hade gått。另外请注意,när 引导的从句占据了第一位,所以主句的定式动词 hade 紧跟其后,主语 tåget 倒装到了动词后面。
时间表达与时态
很多时间表达和特定的时态绑定在一起。把它们当作一张查找表来记,比记抽象规则更有效:
| 表达 | 英语 | 中文 | 常用时态 |
|---|---|---|---|
| för tre år sedan | three years ago | 三年前 | 过去时 |
| i tre år | for three years | 持续三年 | 过去时或完成时 |
| sedan 2020 | since 2020 | 自 2020 年以来 | 完成时 |
| redan | already | 已经 | 完成时 |
| inte … än / ännu inte | not yet | 还没 | 完成时 |
| just | just | 刚刚 | 完成时 |
| nyss | a moment ago | 刚才 | 过去时 |
几个需要说明的地方:
för … sedan 是一个「包裹」结构,把时间段夹在中间,表示「……之前」,和英语的 ago 一样只能配过去时:
i tre år 表示一段时间的长度。如果这段时间已经结束,用过去时;如果一直持续到现在,用完成时。这和英语的 for three years 完全一致:
- Jag bodde i London i tre år.(我在伦敦住过三年。现在已经不住那里了。)
- Jag har bott här i tre år.(我在这里住了三年了。现在还住在这里。)
sedan 单独使用时表示「自从」,配完成时:Jag har studerat svenska sedan 2020.(我从 2020 年开始学瑞典语。)注意不要把它和 för … sedan 搞混。
just 和 nyss 中文都可以译成「刚」,但 just 配完成时,nyss 配过去时:
- Jag har just ätit.(我刚吃过饭。)
- Hon kom nyss.(她刚才来的。)
inte … än 表示「还没」,常用于口语,书面语也可以说 ännu inte:
书面语中省略的 har 和 hade
阅读瑞典语报纸和书籍时,你会经常遇到一种在英语里不存在的现象:在从句中,完成时的 har 和 hade 可以省略,只留下 supinum。
- Efter att han (hade) ätit gick han hem.(他吃完饭后回家了。)
- Han sa att han redan (hade) läst boken.(他说他已经读过那本书了。)
- Om jag (hade) vetat det, hade jag kommit.(如果我早知道,我就来了。)
这条规则只适用于从句,主句里的 har 和 hade 不能省略。对初学者来说,这是一个只需要认得、不需要会用的现象:自己写的时候把 har、hade 写全,永远不会错;读到一个孤零零的 supinum 时,知道它前面藏着一个 har 或 hade 就行了。
由于 supinum 是一个专门的形式(见下一小节),即使省略了助动词,读者也能一眼认出这是完成时,这大概也是瑞典语能放心省略的原因。
supinum 和过去分词
英语的 written 身兼两职:既用在 I have written 里构成完成时,也用在 the letter is written 里作形容词。瑞典语把这两个角色分给了两个不同的形式:
- supinum:只用在 har / hade 后面构成完成时,永远不变:Hon har skrivit ett brev.(她写了一封信。)
- 过去分词:像形容词一样使用,要和名词的性、数保持一致:Brevet är skrivet.(信写好了。)Boken är skriven.(书写好了。)
| 组 | 不定式 | supinum | 过去分词(en 词) | 过去分词(ett 词) | 过去分词(复数) |
|---|---|---|---|---|---|
| 第 1 组 | måla | målat | målad | målat | målade |
| 第 2a 组 | stänga | stängt | stängd | stängt | stängda |
| 第 2b 组 | köpa | köpt | köpt | köpt | köpta |
| 第 4 组 | skriva | skrivit | skriven | skrivet | skrivna |
观察这张表可以发现:第 1、2 组动词的 supinum 和过去分词的 ett 词形式长得一样;而第 4 组动词的 supinum 以 -it 结尾,过去分词的 ett 词形式以 -et 结尾,两者不同。初学者常把 har skrivit 误写成 har skrivet,要特别小心。
过去分词的详细用法见 2.4 被动语态。
一段过去的叙述
下面这段短文把本节的内容串在一起:
I lördags vaknade jag tidigt. Jag drack kaffe och läste tidningen. Sedan cyklade jag till stan och träffade en kompis. Vi åt lunch på en liten restaurang. Jag hade aldrig varit där förut, men maten var väldigt god. På kvällen gick vi på bio. Det var en bra dag!
Last Saturday I woke up early. I drank coffee and read the newspaper. Then I cycled into town and met a friend. We had lunch at a small restaurant. I had never been there before, but the food was really good. In the evening we went to the cinema. It was a good day!
上周六我起得很早。我喝了咖啡,看了报纸。然后我骑车进城,见了一个朋友。我们在一家小餐馆吃了午饭。我以前从没去过那里,不过饭菜非常好吃。晚上我们去看了电影。真是美好的一天!
几处值得注意的地方:
- i lördags 表示「上周六」,是一个明确的过去时间,所以全文用过去时(vaknade、drack、läste……)。
- sedan(然后)、på kvällen(晚上)放在句首,都触发了倒装:Sedan cyklade jag,På kvällen gick vi。
- hade aldrig varit 是过去完成时:「去那家餐馆」这件事要在「吃午饭」之前,所以是「过去的过去」。
总结
本节介绍了瑞典语的过去时和完成时:
- 瑞典语的过去时态和英语一一对应:过去时、现在完成时(har + supinum)、过去完成时(hade + supinum);
- 有明确的过去时间时用过去时;经历、持续到现在的状态、结果留在现在的动作,用现在完成时;
- 完成时一律用 har / hade,不论什么动词;
- för … sedan(……之前)配过去时,sedan(自从)配完成时,just 配完成时,nyss 配过去时;
- 书面语的从句中可以省略 har / hade,只需要认得;
- supinum 只用于完成时、永远不变;过去分词像形容词一样随名词变化。
练习
- 写出下列动词的过去时和 supinum:prata(第 1 组,说话)、ringa(第 2a 组,打电话)、läsa(第 2b 组,读)、tro(第 3 组,相信)。
- 选择正确的时态:Jag (såg / har sett) filmen i går.(我昨天看了那部电影。)
- 选择正确的时态:Vi (bodde / har bott) här sedan 2019.(我们从 2019 年起就住在这里。)
- 翻译成瑞典语:「她两年前开始工作。」(开始工作 = börja jobba,börja 是第 1 组动词)
- 改错:Jag har skrivet ett mejl.(我写了一封邮件。)
- 翻译成瑞典语:「我回到家的时候,他们已经吃过了。」(回家 = komma hem,吃 = äta,supinum ätit)
答案
- pratade – pratat;ringde – ringt;läste – läst;trodde – trott。
- Jag såg filmen i går.(i går 是明确的过去时间)
- Vi har bott här sedan 2019.(sedan 配完成时)
- Hon började jobba för två år sedan.
- Jag har skrivit ett mejl.(完成时要用 supinum skrivit,skrivet 是过去分词)
- När jag kom hem, hade de redan ätit.(redan 可以省略;从句在前,主句倒装)