瑞典语零基础教程 第零部分 基础

第零部分 基础

0.5词序

中文和英语都是「主语 – 动词 – 宾语」(SVO)语序的语言,瑞典语在最简单的情况下也是如此:

瑞Jag dricker kaffe.
英I drink coffee.
中我喝咖啡。

到这里一切都很熟悉。但瑞典语有一条中文和英语都没有的规则,它决定了几乎所有句子的形状,也是初学者最常犯错的地方:

陈述句中,定式动词永远位于第二位。

这条规则叫做 V2 规则(verb-second)。所谓「第二位」,不是第二个单词,而是第二个句子成分。如果你还不清楚什么是定式动词,请先回到 0.1 基础概念 复习一下。

动词第二位

我们来看把一个时间状语放到句首会发生什么:

瑞På morgonen dricker jag kaffe.
英In the morning I drink coffee.
中早上我喝咖啡。

英语和中文把「早上」提到句首之后,主语和动词的顺序不变。而瑞典语里,på morgonen 占据了第一位,定式动词 dricker 必须待在第二位,于是主语 jag 只能被挤到动词后面去。这就是所谓的倒装(inversion)。

英语里其实还残留着一点 V2 的痕迹,比如 Here comes the bus,Never have I seen such a thing。瑞典语则把这种语序变成了每一个陈述句都必须遵守的规则。

用程序员的话说,第一位是一个只能放一个成分的槽位,任何成分都可以放进去,但放进去之后,句子的其余部分必须满足一个不变式:

assert position(finite_verb) == 2

于是,同样的意思可以有好几种语序,区别只在于强调的重点:

  • Jag dricker kaffe på morgonen.⁠(中性的说法:我早上喝咖啡)
  • På morgonen dricker jag kaffe.⁠(强调时间:早上的话,我喝咖啡)
  • Kaffe dricker jag på morgonen.⁠(强调宾语:咖啡嘛,我是早上喝)

而下面这种「英语式」的语序是错误的:

  • På morgonen jag dricker kaffe.

句子的槽位模型

瑞典语语法书里常常把主句画成一张表,每个句子成分都有自己固定的槽位。熟悉这张表之后,你可以像填表一样造出正确的句子:

第一位 定式动词 主语 句子副词 非定式动词 宾语 / 补语 状语
Jag dricker inte kaffe på morgonen.
På morgonen dricker jag inte kaffe.
Anna har aldrig druckit kaffe.
I går ville Anna inte dricka kaffe.
Vad dricker du på morgonen?
Varför har du inte ringt mig?
Dricker du inte kaffe?

几点观察:

  1. 主语只有两个可能的位置:要么在第一位,要么紧跟在定式动词后面。如果主语在第一位,那么定式动词后面的主语槽就空着。
  2. 句子副词(inte、aldrig、alltid、kanske 等)紧跟在主语槽后面。所以 inte 的位置永远是「定式动词 + 主语」之后。
  3. 非定式动词(不定式、supinum)不和定式动词挨在一起,而是排在句子副词之后,再后面才是宾语和状语。这一点和英语几乎一样:I have never drunk coffee。
  4. 一般疑问句的第一位是空的,句子直接以定式动词开头。

没有 do

上面的表里还藏着一个让英语学习者很舒服的事实:瑞典语没有英语那个用来构造疑问句和否定句的助动词 do。

句型 瑞典语 英语 中文
陈述句 Du dricker kaffe.⁠ You drink coffee. 你喝咖啡。
否定句 Du dricker inte kaffe.⁠ You don't drink coffee. 你不喝咖啡。
一般疑问句 Dricker du kaffe?⁠ Do you drink coffee? 你喝咖啡吗?
特殊疑问句 Vad dricker du?⁠ What do you drink? 你喝什么?

瑞典语的否定直接把 inte 放在动词后面,疑问句直接把动词提到主语前面,有点像莎士比亚时代的英语:I know not、Know you the man?

五种句型

把上面的规则汇总起来,瑞典语有五种常见句型,按定式动词的位置又可以归为三类:第二位(陈述句、特殊疑问句),第一位(一般疑问句、命令句),主语之后(从句)。

  • 陈述句:定式动词第二位
    瑞Han läser en bok.
    英He's reading a book.
    中他在读一本书。
  • 特殊疑问句:疑问词占据第一位,定式动词第二位
    瑞Vad läser han?
    英What is he reading?
    中他在读什么?
  • 一般疑问句:定式动词第一位
    瑞Läser han verkligen en bok?
    英Is he really reading a book?
    中他真的在读书吗?
  • 命令句:动词第一位
    瑞Läs boken!
    英Read the book!
    中读这本书!
  • 从句:定式动词跟在主语和句子副词后面,不倒装
    瑞Jag vet att han inte läser boken.
    英I know that he isn't reading the book.
    中我知道他没在读这本书。

从句:inte 跑到动词前面

最后一个句型需要单独说一下。在从句(比如 att 引导的从句)里,规则变了:

  1. 从句没有 V2,主语永远在定式动词前面,不倒装;
  2. 句子副词(inte 等)跑到定式动词的前面。

对比主句和从句里 inte 的位置:

  • 主句:Han kommer inte i dag.⁠(他今天不来。)
  • 从句:Jag vet att han inte kommer i dag.⁠(我知道他今天不来。)

瑞典的语法课上有一个口诀来记这条规则,叫 BIFF:Bisats: Inte Före Finita verbet,即「从句中,inte 位于定式动词之前」。

从句的槽位表如下:

从属连词 主语 句子副词 定式动词 非定式动词 宾语 状语
att han inte kommer i dag.
om du redan har läst boken.
när vi ska äta middag

关于从句的完整内容,见 2.5 从句。

哪些词不占第一位?

并列连词 och(和)、men(但是)、eller(或者)、för(因为)、så(所以)不算作句子成分,它们站在第一位的「前面」,不会引起倒装:

瑞Jag är trött, men jag ska jobba.
英I'm tired, but I'm going to work.
中我很累,但我要去工作。

而 därför(因此)、sedan(然后)、då(那时、那么)这些副词则是普通的句子成分,放在句首时会占据第一位,后面必须倒装:

瑞Jag är sjuk. Därför stannar jag hemma.
英I'm ill. That's why I'm staying at home.
中我病了,所以我待在家里。

初学者很容易把 därför 当成 so 来用而写出 Därför jag stannar hemma。记住:只有那五个并列连词是「免检」的,其余放在句首的东西一律会触发倒装。

总结

本节介绍了瑞典语词序最重要的几条规则:

  1. 陈述句和特殊疑问句中,定式动词永远位于第二位;
  2. 第一位如果不是主语,主语就要放到定式动词后面(倒装);
  3. 一般疑问句和命令句以动词开头;
  4. 瑞典语没有助动词 do,否定直接加 inte,疑问直接倒装;
  5. 主句中 inte 位于定式动词之后;从句不倒装,inte 位于定式动词之前(BIFF);
  6. och、men、eller、för、så 不占第一位,därför、sedan、då 等副词占第一位。

练习

  1. 把 i dag(今天)放到句首,改写句子:Jag arbetar hemma i dag.(我今天在家工作。)
  2. 把下面的句子改成否定句:Hon har ringt.(她打过电话了。)
  3. 改错:Nu jag förstår.(现在我明白了。)
  4. 翻译成瑞典语:「你说瑞典语吗?」(说 = talar,瑞典语 = svenska,你 = du)
  5. 把 inte 放到正确的位置:Jag tror att han kommer.(我认为他不来。)
答案
  1. I dag arbetar jag hemma.⁠
  2. Hon har inte ringt.⁠
  3. Nu förstår jag.⁠(nu 占据第一位,定式动词 förstår 必须在第二位)
  4. Talar du svenska?⁠
  5. Jag tror att han inte kommer.⁠(从句中 inte 位于定式动词之前)